Burn-out

Misschien ben je al langere tijd moe en merk je dat je niet meer herstelt zoals vroeger. Een weekend vrij, een paar dagen rust of een nacht langer slapen helpt niet meer voldoende. Soms merk je juist pas wanneer je eindelijk rust neemt hoe moe je eigenlijk bent.

Bij een burn-out ben je langdurig lichamelijk en mentaal overbelast geraakt. Je zenuwstelsel heeft lange tijd onder spanning gestaan en is overprikkeld. Op een gegeven moment lukt het niet meer om op dezelfde manier door te gaan. Taken en bezigheden die vroeger vanzelf gingen kosten ineens veel energie. Douchen, boodschappen doen, koken, autorijden, een gesprek voeren of een paar mails beantwoorden is heel vermoeiend geworden.

Voordat je dit punt bereikt, is daar meestal al een langere periode aan voorafgegaan. Misschien heb je lange tijd slecht geslapen, te veel van jezelf gevraagd, veel stress ervaren of nauwelijks tijd gehad om werkelijk te herstellen. Misschien waren er problemen op het werk of thuis, zorgen om iemand, verlies of andere omstandigheden die veel energie kostten. Vaak spelen verschillende dingen tegelijkertijd en versterken ze elkaar.

Patronen

Mensen die uiteindelijk in een burn-out belanden, herkennen bepaalde patronen bij zichzelf, zoals moeilijk nee kunnen zeggen, veel verantwoordelijkheid nemen, perfectionisme, controle willen houden, jezelf steeds moeten bewijzen of vooral bezig zijn met wat anderen nodig hebben. Ook veel piekeren, situaties steeds opnieuw in je hoofd afspelen of doemscenario’s bedenken kan ervoor zorgen dat je hoofd nauwelijks tot rust komt.

Een burn-out ontstaat dus niet door één gebeurtenis en heeft ook niet één oorzaak. Bij iedereen ziet de combinatie van omstandigheden, langdurige stress en persoonlijke patronen er anders uit. Ook de klachten verschillen van persoon tot persoon. De één slaapt bijna de hele dag, terwijl de ander nauwelijks kan slapen. De één heeft veel lichamelijke klachten, terwijl bij een ander mentale klachten meer op de voorgrond staan. Wat mensen met een burn-out wel gemeen hebben, is een diepe vermoeidheid die niet verdwijnt na een paar dagen rust.

Klachten bij burn-out

Mensen met een burn-out kunnen heel verschillende klachten ervaren. Lichamelijke klachten zoals hartkloppingen, duizeligheid, hoofdpijn, vermoeidheid, druk op de borst, gespannen spieren, tintelingen, maag- en darmklachten of oorsuizen. Maar ook mentale en emotionele klachten, zoals slecht slapen, brain fog, vergeetachtigheid, concentratieproblemen, onrust, prikkelbaarheid, angst of paniekaanvallen.

Bij iedereen ziet dat er anders uit. De één heeft veel lichamelijke klachten, terwijl bij iemand anders slecht slapen en mentale onrust meer op de voorgrond staat.

Juist die lichamelijke klachten kunnen veel extra stress geven wanneer je niet weet waar ze vandaan komen. Als je hart ineens anders voelt, je duizelig bent, druk op je borst hebt of er steeds nieuwe klachten bij komen, kan je hoofd daar natuurlijk mee aan de slag gaan. Is er iets ernstigs aan de hand? Is het mijn hart? Mijn hoofd? Is er misschien iets ernstig?

Vaak blijven we daar toch mee rondlopen. We denken dat het wel van stress zal zijn, we schamen ons om alweer met een nieuwe klacht naar de huisarts te gaan, of we zijn bang dat er iets uit onderzoek naar voren komt.

Mijn advies is heel simpel: ga gerust weer naar je huisarts.

De huisarts is er ook voor dit soort vragen. Niet iedere klacht hoeft door burn-out of langdurige stress te komen en je hoeft dat zelf ook niet uit te zoeken. Alleen al duidelijkheid kan je meer rust geven. Want zolang je niet weet wat er aan de hand is, kan je hoofd zelf honderd verklaringen bedenken, en daar word je meestal niet rustiger van.

Wil je weten welke klachten allemaal bij een burn-out kunnen voorkomen? Ik heb een uitgebreide lijst voor je gemaakt met lichamelijke, mentale en emotionele klachten.

Waarom rust alleen niet genoeg is

Wanneer je volledig uitgeput bent, heb je rust nodig. Maar alleen rust nemen is niet genoeg om werkelijk te herstellen.

Na een paar rustige dagen of een vakantie kun je je soms wat beter voelen. Er komt weer iets meer energie en juist dan is het verleidelijk om meteen weer meer te gaan doen. Je pakt je werk weer op, regelt thuis weer alles, zegt opnieuw "ja" tegen dingen waar je eigenlijk geen ruimte voor hebt en voordat je het weet zit je weer in hetzelfde patroon. Tot je opnieuw uitgeput raakt.

Daarom gaat herstel niet alleen over rust. Het gaat ook over begrijpen wat je naar een burn-out heeft gebracht en wat je anders kunt gaan doen. Waarom vind je het moeilijk om nee te zeggen? Waarom neem je zo snel verantwoordelijkheid op je? Waarom moet iets perfect? Waarom voelt controle zo belangrijk? Waarom wil je jezelf bewijzen? En waarom zet je jezelf op de eerste plaats pas wanneer je lichaam echt niet meer kan?

Van herstel geen nieuw project maken

Juist mensen die gewend zijn om veel te doen en veel te regelen, kunnen van hun herstel ongemerkt weer een nieuw project maken.

Dan moet je ineens gezond eten, wandelen, mediteren, aan yoga doen, vroeg naar bed, ademhalingsoefeningen doen en nog een hobby zoeken... en dat liefst allemaal vanaf morgen. En voor je het weet heb je weer een lijst met dingen die moeten.

Beweging, voeding, slaap, buiten zijn en ontspanning zijn belangrijk. Maar herstel gaat niet om nog meer op je bordje te nemen. Het gaat erom dat je ontdekt wat jij en je lichaam nodig hebt en wie je werkelijk bent.

Voor iedereen is dat iets anders. Voeding, beweging, slaap, ontspanning en eventueel supplementen kunnen allemaal onderdeel zijn van herstel, maar niet iedereen heeft hetzelfde nodig, in dezelfde dosering of in dezelfde volgorde. Er bestaat geen standaardlijst die voor iedereen hetzelfde werkt.

De emotionele kant van burn-out

Dat vind ik een belangrijk deel van herstel, als niet het meest belangrijke.

Je kunt heel goed weten dat je minder moet doen en toch blijven doorgaan. Je kunt weten dat je nee mag zeggen en toch schuldgevoel voelen wanneer je het doet. Je kunt begrijpen dat iets niet perfect hoeft en toch spanning voelen wanneer het niet aan jouw eigen standaard voldoet. Dat is het verschil tussen iets weten en iets werkelijk anders voelen.

Vaak liggen onder bepaald gedrag oude overtuigingen en automatische patronen. Die zijn vaak al vroeg in ons leven ontstaan. Misschien heb je geleerd dat hard werken waardering oplevert. Misschien voelde je je vroeger niet voldoende gewaardeerd en ben je jezelf door presteren gaan bewijzen. Misschien geeft controle je een gevoel van veiligheid. Of moest je als kind al veel verantwoordelijkheid dragen en voor iemand zorgen. En nu voelt het nog steeds vanzelfsprekend om dat te blijven doen.

Als we die onbewuste patronen niet veranderen en blijven voelen dat we van alles moeten en elke keer over onze grenzen gaan, wordt herstel lastig. De kans is groot dat, zelfs als je denkt dat je hersteld bent, een terugval kan krijgen.

Hypnotherapie bij burn-out

Coaching helpt om bewust te worden van patronen en te begrijpen wat je anders wilt doen. Alleen is begrijpen vaak niet genoeg. We kunnen rationeel heel goed weten dat we geen ja hoeven te zeggen, dat we niet alles zelf hoeven op te lossen en dat iets niet perfect hoeft. Toch kan het vanbinnen nog steeds heel anders voelen.

Tijdens hypnotherapie werken we juist met die onbewuste en automatische patronen. In hypnose kunnen overtuigingen, emoties en associaties die soms al vroeg in ons leven zijn ontstaan, en die soms jarenlang op de achtergrond zijn blijven meespelen, worden veranderd.

Wanneer daar iets verandert, verandert ook je reactie. "Nee" zeggen kan gemakkelijker worden, controle loslaten kan minder spanning geven en je hoeft jezelf misschien niet meer voortdurend te bewijzen of waardering te zoeken door altijd voor iedereen klaar te staan. Dan verandert niet alleen wat je weet, maar ook hoe je denkt, voelt en reageert.

Word ik ooit weer de oude?

Dat is een vraag die ik mezelf tijdens mijn tweede burn-out vaak heb gesteld.

Ik wilde mijn energie terug, mijn doorzettingsvermogen, weer goed slapen, werken en functioneren zoals vroeger. Tegelijkertijd begon ik me steeds meer af te vragen... Waarom ik? Waarom weer? Waarom bleef ik moe terwijl ik zoveel rust nam? Waarom kon ik vroeger slapen en nu ineens niet meer? Waarom voelde ik me een paar dagen beter en daarna weer slechter? Waarom herstelde ik niet terwijl ik dacht dat ik alles goed deed?

Toen zag ik mijn burn-out als een straf, als iets oneerlijks en zwaars waar ik tegen moest vechten. Nu kijk ik daar anders naar. Achteraf is mijn burn-out een van de grootste cadeaus van mijn leven geworden. Door die periode ben ik mezelf beter gaan begrijpen. Ik ben anders gaan kijken naar mijn grenzen, mijn energie, mijn patronen en naar de manier waarop ik voor mezelf zorgde.

Veel van ons willen tijdens een burn-out of tijdens het herstel maar één ding: weer de oude worden. Maar misschien is dat juist niet waar je naartoe wilt.

Er bestaat een bekende uitspraak: als je steeds hetzelfde blijft doen en een andere uitkomst verwacht, hoe logisch is dat dan eigenlijk?

Ik vind dat heel passend bij herstel van burn-out. Als je precies dezelfde persoon wilt worden, daarna opnieuw hetzelfde gaat doen, dezelfde grenzen blijft overschrijden, dezelfde verantwoordelijkheid blijft dragen en op dezelfde manier met jezelf blijft omgaan, dan is de kans groot dat je uiteindelijk weer op hetzelfde punt terechtkomt.

Herstel betekent dat je verandert, in de goede zin. Je gaat beter voor jezelf zorgen, anders naar jezelf kijken en jezelf serieuzer nemen. Je leert jezelf op de eerste plaats te zetten wanneer dat nodig is. Dat is geen egoïsme...dat is zelfliefde.

Je gaat eerder voelen wanneer iets te veel wordt. Je vraagt jezelf vaker af: wil ik dit eigenlijk? Moet ik dit doen? Heb ik hier energie voor? Is dit wel mijn verantwoordelijkheid? En je gaat ook daadwerkelijk iets doen met het antwoord.

Als je van een burn-out wilt herstellen, betekent dat dus ook dat er iets mag veranderen. In hoe je denkt, hoe je voelt, hoe je met jezelf omgaat en welke keuzes je maakt.

Burn-out, overgang en hormonen

Ben je een vrouw rond de veertig of ouder en herken je veel klachten die bij burn-out passen? Kijk dan ook naar je hormonen.

Het onderscheid tussen burn-out en hormonale klachten is soms lastig. Vermoeidheid, slecht slapen, hartkloppingen, brain-fog, onrust, stemmingswisselingen, minder energie, spier- en gewrichtsklachten kunnen allemaal voorkomen tijdens de perimenopauze en overgang. Burn-out en hormonale veranderingen kunnen bovendien tegelijkertijd een rol spelen.

Onze hormonen hebben veel invloed op hoe we ons lichamelijk en mentaal voelen. Daarom is het belangrijk om dat mee te nemen voordat we alles onder het kopje burn-out schuiven. Wat mij ook opvalt, is dat veel vrouwen met pittige overgangsklachten in hun leven al veel hebben meegemaakt. Langdurige stress, verlies, emotionele onveiligheid, jarenlang sterk moeten zijn, veel verantwoordelijkheid dragen of ervaringen die diepe sporen hebben achtergelaten. Dat betekent natuurlijk niet dat dit bij iedere vrouw zo is, maar ik zie dat verband vaak terug.

En trauma hoeft daarbij niet altijd iets heel groots of eenmaligs te zijn. Ook jarenlang leven in een situatie waarin je je niet veilig, gezien of ontspannen voelde, kan veel met je doen. Eerste levensjaren zijn hier heel belangrijk.

Daarom kijk ik bij vrouwen met burn-out klachten niet alleen naar stress of vermoeidheid, maar ook naar de levensfase waarin iemand zit, wat er lichamelijk speelt en wat iemand in de jaren daarvoor heeft meegemaakt.

Een holistische aanpak

Bij herstel van burn-out kijk ik graag holistisch. Dat betekent dat we naar verschillende facetten van je leven kijken en niet alleen naar de klachten die je op dit moment ervaart. 

we kijken naar wat jouw herstel bëinvloedt en wat jij nodig hebt om je weer beter te voelen. Dat kan voor iedereen anders zijn.

Hulp bij burn-out

Hopelijk heb je nu iets meer duidelijkheid gekregen over wat er bij een burn-out kan spelen en misschien heeft jou dat ook een beetje gerust gesteld.

Er is een weg naar herstel, alleen vraagt die iets anders dan nog herder je best doen en blijven vechten tegen wat je voelt. Het herstel uit burn-out gaat juist over begrijpen wat jou hier heeft gebracht en leren op een andere manier met jezelf omgaan.

Heb je het gevoel dat mijn manier van werken bij jou past of wil je daar meer over weten? Neem dan gerust contact met me op.