Voel je je al maanden moe, zelfs na een goede nachtrust? Misschien probeert je lichaam je niet tegen te werken, maar je juist iets duidelijk te maken. In deze blog ontdek je waardoor die diepe vermoeidheid kan ontstaan en waarom de oorzaak vaak dieper ligt dan een gebrek aan slaap.
Je hebt geslapen. Of in ieder geval heb je de hele nacht in bed gelegen. Toch voelt het alsof je accu nog steeds leeg is. Je sleept jezelf uit bed, drinkt een kop koffie in de hoop dat je straks wat meer energie krijgt en zegt tegen jezelf dat je vandaag écht wat rustiger aan gaat doen. Maar nog voordat de dag goed en wel begonnen is, voel je alweer die vermoeidheid…niet zomaar moe, maar gewoon uitgeput. Alsof je lichaam steeds zwaarder wordt en zelfs de kleinste dingen veel energie kosten.
Misschien vraag je jezelf al een tijd af: waarom ben ik altijd zo moe?
Veel mensen denken dan als eerste aan een slechte nachtrust, een vitaminegebrek of een drukke periode. En natuurlijk kan dat een rol spelen. Maar als je al maanden of misschien zelfs jaren zo moe bent, als slapen niet meer helpt en zelfs een vakantie je energie niet terugbrengt, dan probeert je lichaam je waarschijnlijk iets heel anders te vertellen.
Die diepe vermoeidheid ontstaat namelijk niet van de ene op de andere dag. Vaak is dat het gevolg van jarenlang doorgaan…van jezelf steeds weer aanpassen…van sterk zijn, ook als je eigenlijk niet meer kunt. Van voor iedereen zorgen, behalve voor jezelf. En heel eerlijk? Dat doe je waarschijnlijk niet eens bewust.
Het begint niet met slapen: de oorzaak van chronische vermoeidheid
De meeste mensen die bij mij in de praktijk komen, denken in eerste instantie dat er iets mis is met hun lichaam. Ze hebben al van alles geprobeerd. Ze zijn eerder naar bed gegaan, hebben vitamines geslikt, proberen gezonder te eten of hopen dat een vakantie eindelijk de rust brengt waar ze zo naar verlangen. Soms helpt dat even. Maar vaak merken ze dat ze na een paar weken gewoon weer terug zijn bij af.
Dat is ook niet zo vreemd. Als de oorzaak van je vermoeidheid dieper ligt, is extra slapen alleen niet genoeg. Je kunt je lichaam wel rust geven, maar als je zenuwstelsel voortdurend aan blijft staan, krijg je nooit echt het gevoel dat je bent uitgerust.
Ik zie dat vaak terug bij mensen met een burn-out of langdurige stressklachten. Ze zeggen dan: "Ik begrijp het niet. Ik doe minder dan vroeger en toch ben ik alleen maar moe." En precies daarin zit vaak het antwoord. Het gaat niet alleen om wat je vandaag doet. Het gaat ook om alles wat je lichaam al jarenlang met zich meedraagt.
Op een gegeven moment presenteert je lichaam de rekening. Niet omdat het je wil straffen, maar omdat het simpelweg niet eindeloos kan blijven geven zonder ooit iets terug te krijgen.
De rekening die je al jaren opbouwt: pleasen en vermoeidheid
Herken je jezelf in één of meerdere van deze situaties?
- Je zegt "ja", terwijl je eigenlijk "nee" voelt.
- Je zorgt eerst voor anderen en pas daarna voor jezelf.
- Je vindt het moeilijk om grenzen aan te geven.
- Je bent altijd bezig, omdat stilzitten onrust geeft.
- Je neemt verantwoordelijkheid voor dingen die eigenlijk niet van jou zijn.
- Je wilt niemand teleurstellen.
Misschien lees je dit en denk je: Ja, zo ben ik nu eenmaal. Maar je bent niet zo geboren.
Waarschijnlijk doe je dat niet bewust. Niemand staat 's morgens op met het plan om zichzelf op de laatste plaats te zetten. Dat gaat heel geleidelijk. Je zegt een keer "ja", omdat iemand je nodig heeft. Daarna nog een keer. Je neemt iets extra's op je werk op je omdat jij het nu eenmaal goed doet. Je zorgt voor je gezin, voor je ouders, voor collega’s en allerlei mensen om je heen. Ondertussen vertel je jezelf dat je later wel tijd voor jezelf hebt want nu is iets of iemand anders belangrijker.
Alleen... dat later komt vaak niet.
Langzaam maar zeker wordt het normaal om jezelf steeds iets minder belangrijk te vinden dan de mensen om je heen. Niet omdat je jezelf niet belangrijk vindt, maar omdat je hebt geleerd dat er altijd wel iets of iemand is die eerst aandacht nodig heeft. Zonder dat je het doorhebt, schuif je je eigen gevoelens, behoeften en grenzen steeds een beetje verder naar de achtergrond.
En precies daar begint de link tussen pleasen en vermoeidheid.
Eén keer over je grens gaan maakt je natuurlijk niet overspannen. Maar als je dat maanden of zelfs jarenlang doet, dan gaat je lichaam dat op een gegeven moment voelen. Je zenuwstelsel houdt namelijk alles bij. Iedere keer dat je doorgaat terwijl je eigenlijk rust nodig hebt. Iedere keer dat je je gevoelens inslikt. Iedere keer dat je je aanpast, terwijl je eigenlijk iets anders nodig hebt.
Veel mensen worden op dat moment boos op hun lichaam. Ze denken: Waarom werkt mijn lichaam niet meer mee? Waarom ben ik ineens zo moe? Waarom krijg ik hartkloppingen of paniekaanvallen?
Maar eigenlijk doet je lichaam precies waarvoor het gemaakt is.
Je lichaam werkt niet tegen je. Je lichaam probeert je te beschermen.
Dat klinkt misschien vreemd. Want hoe kan extreme vermoeidheid, een burn-out of zelfs een paniekaanval nou bescherming zijn?
Om dat te begrijpen, moeten we eerst kijken naar waar deze patronen eigenlijk vandaan komen.
Waar komen deze onbewuste patronen vandaan?
Dit gedrag ontstaat niet zomaar. Niemand wordt geboren met de behoefte om altijd voor anderen te zorgen, zichzelf voortdurend weg te cijferen of te denken dat hij pas goed genoeg is als hij hard werkt en alles perfect doet.
Als kind verlangen we allemaal naar hetzelfde. We willen ons veilig voelen. We willen gezien en geliefd worden. We willen voelen dat we goed zijn zoals we zijn. Dat zijn geen luxe behoeften maar ze zijn noodzakelijk om je gezond te kunnen ontwikkelen.
Misschien groeide je op in een gezin waar veel ruzie was en leerde je dat het veiliger was om je stil te houden. Misschien voelde je al jong verantwoordelijkheid voor een ouder, een broer of een zus. Misschien kreeg je vooral waardering als je goed je best deed, hoge cijfers haalde of anderen hielp. Of misschien was er helemaal niets groots of ingrijpends aan de hand, maar voelde je als kind aan dat jouw eigen gevoelens minder belangrijk waren dan die van de mensen om je heen.
Soms lijkt een gezin aan de buitenkant heel normaal, terwijl een kind zich vanbinnen toch alleen, onzeker of niet veilig voelt. Als kind kun je zo'n situatie niet veranderen. Je past je daarom aan.
Dat is eigenlijk heel bijzonder als je erover nadenkt. Het brein is namelijk ongelooflijk slim. Het zoekt voortdurend naar manieren om je veilig te houden.
Misschien word je heel lief en behulpzaam. Misschien ga je ontzettend je best doen op school. Misschien probeer je vooral niemand tot last te zijn. Of je leert al jong om de sfeer in huis aan te voelen en je gedrag daarop af te stemmen. En als aanpassen ervoor zorgt dat je minder kritiek krijgt, dat er minder spanning is in huis of dat je de liefde en aandacht krijgt waar je zo naar verlangt, dan wordt aanpassen een succesvolle strategie.
Je denkt daar natuurlijk niet bewust over na. Je bent een kind, en net als ieder ander kind, verlang je naar liefde, veiligheid en verbondenheid. Je doet simpelweg wat op dat moment nodig is om je veilig te voelen.
En precies zo kunnen patronen diep wortelen. Ze hebben je vroeger geholpen. Ze gaven je houvast en zorgden ervoor dat je zo goed mogelijk met de situatie om kon gaan. Alleen... wat je vroeger hielp, helpt je als volwassene niet altijd meer. De situatie is veranderd, maar de patronen zijn gebleven. Zonder dat je het merkt, blijf je leven volgens dezelfde onbewuste regels. Je blijft ergens vanbinnen voelen dat je sterk moet zijn, dat je voor anderen moet zorgen, dat je geen fouten mag maken, dat je jezelf moet bewijzen of niemand teleur mag stellen.
Niet omdat dat vandaag nog nodig is, maar omdat je brein ooit heeft geleerd dat dit de veiligste manier was.
En juist dat kost ontzettend veel energie.
Want als je steeds sterk moet zijn, steeds moet aanvoelen wat anderen nodig hebben, steeds moet presteren, zorgen, aanpassen en doorgaan, dan staat je systeem bijna nooit echt uit. Je lichaam krijgt weinig ruimte om werkelijk te ontspannen, omdat er vanbinnen altijd een deel van jou actief blijft. Een deel dat voortdurend alert is, alles onder controle probeert te houden en ervoor wil zorgen dat iedereen tevreden is.
En precies daar ligt vaak de oorzaak van die diepe vermoeidheid.
Misschien werk je nog steeds harder dan nodig is. Misschien vind je het moeilijk om hulp te vragen. Misschien voel je je schuldig als je een middag niets doet. Of misschien zeg je automatisch "ja", terwijl je diep vanbinnen allang voelt dat je eigenlijk "nee" wilt zeggen.
En dat is precies waarom zoveel mensen uiteindelijk vastlopen. Niet omdat ze zwak zijn of omdat ze niet voor zichzelf willen zorgen, maar omdat ze al jarenlang leven volgens patronen die ooit heel logisch waren, en nu niet meer bij hun leven passen.
Op een gegeven moment beginnen we te geloven dat dit gewoon is wie we zijn.
Maar dat is niet wie je werkelijk bent. Dat is het gedrag dat je ooit hebt ontwikkeld, omdat het toen nodig was. Omdat het je hielp om je veilig te voelen, erbij te horen of waardering te krijgen. Alleen is het zo vaak herhaald dat het uiteindelijk vanzelfsprekend is geworden.
En juist daarom is het zo belangrijk om jezelf niet te veroordelen of jezelf te verwijten. Je hoeft jezelf niet kwalijk te nemen dat je altijd doorgaat, moeilijk grenzen stelt of jezelf steeds op de laatste plaats zet. Deze patronen zijn niet ontstaan omdat er iets mis met je is.
Het zijn gewoon oude overlevingsmechanismen. Ze hebben je ooit beschermd. Alleen probeert je lichaam je nu duidelijk te maken dat het tijd is voor iets anders.
Wat je lichaam je vertelt: herken de burn-out symptomen
Je hoofd kan ontzettend lang volhouden dat het allemaal wel meevalt. Je vertelt jezelf dat je nog even moet doorzetten, dat het na de vakantie wel beter wordt of dat het vanzelf weer overgaat. Misschien vergelijk je jezelf zelfs met anderen en denk je: anderen hebben het veel drukker dan ik, dus waar klaag ik eigenlijk over?
Maar hoe overtuigend je gedachten soms ook zijn, je lichaam vertelt vaak een heel ander verhaal.
Je lichaam liegt namelijk niet.
Wanneer je maanden of zelfs jarenlang over je eigen grenzen heen gaat, begint je lichaam signalen af te geven. Eerst heel voorzichtig zodat je ze gemakkelijk kunt negeren. Je bent wat sneller moe. Je slaapt iets onrustiger. Je hebt vaker hoofdpijn of voelt meer spanning in je nek en schouders. Misschien denk je dat het vanzelf wel weer overgaat en ga je gewoon door.
Dat is ook precies wat de meeste mensen doen.
Alleen worden de signalen na verloop van tijd steeds duidelijker. Je raakt sneller overprikkeld. Je kunt je minder goed concentreren. Je hart begint soms zomaar sneller te kloppen. Je krijgt last van je darmen, je spieren blijven gespannen of je voelt je voortdurend opgejaagd. En op een gegeven moment merk je dat zelfs een weekend vrij of een vakantie je batterij niet meer oplaadt.
Je lichaam probeert je dan niet dwars te zitten.
Het probeert je duidelijk te maken dat je al veel te lang hebt geleefd op wilskracht.
Dat de manier waarop je al die jaren hebt gefunctioneerd, niet langer vol te houden is.
En hoe langer je die signalen negeert, hoe harder je lichaam moet roepen om gehoord te worden.
Waarom fysieke rust alleen niet genoeg is 
Natuurlijk heeft je lichaam rust nodig. Als je je al langere tijd zo moe en uitgeput voelt, is het belangrijk om gas terug te nemen. Goed slapen, minder afspraken, een weekend weg of een vakantie kunnen je lichaam helpen om weer een beetje op adem te komen.
Maar omdat het probleem niet alleen in de lichamelijke uitputting ligt, is rust alleen niet voldoende.
Als rust alleen voldoende zou zijn, dan was je waarschijnlijk al lang hersteld.
Vaak merken we dat we ons na een periode van rust wel iets beter voelden, maar dat de vermoeidheid na verloop van tijd toch weer terugkomt. Niet omdat ons lichaam ons dwars zit, maar omdat de patronen die ons naar burn-out hebben gebracht, nog steeds aanwezig zijn.
En precies daar zit het verschil.
Rust helpt je lichaam herstellen. Maar rust verandert de onbewuste patronen niet die ervoor zorgen dat je steeds opnieuw over je eigen grenzen heen gaat, dat je te veel op je boord neemt.
Daarom is begrijpen alleen vaak ook niet genoeg.
De meeste mensen weten heel goed wat ze anders zouden moeten doen. Ze weten dat ze vaker "nee" zouden moeten zeggen, beter voor zichzelf moeten zorgen en niet overal verantwoordelijkheid voor hoeven te nemen.
Maar ze voelen het nog niet.
En zolang je het diep vanbinnen niet voelt, blijft je onbewuste reageren zoals het dat al jaren doet. Daardoor val je, zonder dat je het wilt, steeds weer terug in dezelfde patronen.
Jaren geleden dacht ik zelf ook dat ik mijn gedrag gewoon moest begrijpen en het daarna anders moest doen. Dat betekende vooral dat ik harder aan mezelf moest werken. Constant opletten wat ik deed, hoe ik reageerde en mezelf steeds weer corrigeren.
Dat werkte vaak wel even. Maar na verloop van tijd merkte ik dat ik toch weer terugviel in mijn oude patronen. Niet omdat ik niet gemotiveerd was, maar omdat ik alleen bezig was met mijn bewuste brein, terwijl de oorzaak veel dieper lag.
Bovendien zorgde dat constante opletten en jezelf corrigeren juist voor meer stress en teleurstelling wanneer het niet lukte. En het kostte ontzettend veel energie… energie die ik veel liever ergens anders aan had besteed.
Sindsdien ben ik geen voorstander meer van voortdurend hard werken aan jezelf en jezelf de hele dag te corrigeren of moet opletten of je het wel "goed" doet. Juist iemand die al uitgeput is, heeft daar vaak de energie niet meer voor. Bovendien zorgt het er vaak voor dat je nóg harder je best gaat doen, terwijl dat nu juist het patroon is waar je vanaf wilt.
De oplossing ligt niet in harder je best doen.
De oplossing ligt in het veranderen van de patronen die ervoor zorgen dat je steeds opnieuw hetzelfde doet.
Maar hoe verander je patronen die al jarenlang onbewust aanwezig zijn?
Ons bewuste brein begrijpt ontzettend veel. Maar ons gedrag wordt voor een groot deel aangestuurd vanuit het onbewuste. Daar liggen de overtuigingen en patronen die je in de loop van je leven hebt opgebouwd. En juist daar ligt niet alleen de oorzaak van het probleem, maar ook de oplossing.
Wanneer die oude patronen veranderen, verandert er iets fundamenteels. Je hoeft jezelf niet meer voortdurend af te remmen of te corrigeren. Je hoeft jezelf niet iedere dag te vertellen dat je vaker "nee" moet zeggen of beter voor jezelf moet zorgen.
Je voelt je gewoon anders. Daardoor kost het ook niet zo veel energie om ander gedrag te laten zien. Het voelt niet alsof je tegen jezelf moet vechten. Het voelt natuurlijk. Je kiest makkelijker voor jezelf, zonder schuldgevoel. Niet omdat je iemand anders bent geworden, maar omdat je niet langer wordt aangestuurd door patronen die ooit nodig waren, maar nu niet meer.
En precies daarom combineer ik coaching met hypnotherapie. Coaching helpt je begrijpen waar je tegenaan loopt. Hypnotherapie helpt om de onbewuste patronen te veranderen die ervoor zorgen dat je steeds weer terugvalt in hetzelfde gedrag. Daardoor verloopt herstel vaak niet alleen sneller, maar ook veel gemakkelijker. Je hoeft niet voortdurend op jezelf te letten of jezelf te corrigeren. Je merkt dat het nieuwe gedrag steeds natuurlijker wordt, omdat de verandering van binnenuit ontstaat. En dan begin je weer energie op te bouwen. Energie voor plezier, genieten…leven!
Herken je jezelf in dit verhaal?
Misschien is deze blog niet toevallig op je pad gekomen. Misschien is het een uitnodiging om niet alleen te blijven zoeken naar meer energie, maar vooral naar de oorzaak van je vermoeidheid. Want als je begrijpt waar dat vandaan komt, kun je ook beginnen met echte verandering.
Ben je benieuwd welke onbewuste patronen bij jou spelen? Plan dan een vrijblijvend kennismakingsgesprek.